Verplichte AOV voor zzp'ers: Hoe kun je je voorbereiden?

Je bent zzp'er en hoort steeds vaker over de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. Wanneer gaat dit in? Wat gaat het kosten? En wat moet je nu al regelen? De plannen worden steeds concreter en het is verstandig om je voor te bereiden.

In dit artikel leggen we je uit wat de verplichte AOV inhoudt, welke kosten ermee gemoeid zijn en welke stappen je nu al kunt zetten. Zo ben je voorbereid als de wetgeving wordt ingevoerd.

Waarom komt er een verplichte AOV?

Op dit moment heeft ongeveer 75% van alle zzp'ers geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Dat betekent dat deze ondernemers geen inkomen hebben als ze langdurig ziek worden. Ze vallen terug op een bijstandsuitkering of moeten teren op spaargeld.

De overheid vindt dit onwenselijk om verschillende redenen:

Bescherming zzp'ers zelf 

Zzp'ers verdienen een financieel vangnet bij ziekte, net zoals werknemers dat hebben via de WIA-regeling. Zonder verzekering kunnen ze bij langdurige ziekte in financiële problemen komen.

Druk op de samenleving 

Als zzp'ers door ziekte hun inkomen verliezen en geen verzekering hebben, komen ze vaak in de bijstand terecht. Deze kosten drukken op de samenleving.

Gelijk speelveld 

Door een verplichte verzekering ontstaat er een eerlijker concurrentiepositie tussen werknemers en zzp'ers. Ook tussen zzp'ers onderling wordt het speelveld gelijker: sommigen hebben nu wel een verzekering en betalen daarvoor, anderen niet.

Wat houdt de AOV zzp verplicht precies in?

De plannen voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers zijn vastgelegd in het wetsvoorstel Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ). Dit voorstel is in juni 2024 gepubliceerd en sindsdien op verschillende punten aangepast.

Voor wie geldt de verplichting? 

De verplichte AOV geldt voor alle ondernemers die winst uit onderneming opgeven in hun belastingaangifte. Dit zijn zowel zzp'ers zonder personeel als IB-ondernemers met werknemers.

Wie valt niet onder de regeling?

• Directeur-grootaandeelhouders (DGA's)

• Meewerkende partners

• Resultaatgenieters (inkomsten uit overige werkzaamheden)

• Zelfstandigen die al een WIA-uitkering op minimumniveau ontvangen

  
  

Wat krijg je uitgekeerd? 

Bij arbeidsongeschiktheid ontvang je 70% van je winst voor ziekte, met een maximum van het wettelijk minimumloon. In 2025 is dat 2.202 euro bruto per maand. Verdien je nu meer, dan dekt de verplichte verzekering dus slechts een deel van je inkomensverlies.

Wanneer krijg je een uitkering? 

Je komt in aanmerking voor een uitkering als je na twee jaar ziekte niet meer in staat bent om met algemeen geaccepteerd werk het minimumloon te verdienen. Let op: dit is anders dan bij werknemers. Daar kijk je naar je eigen beroep. Bij de verplichte AOV gaat het om elk werk waarmee je het minimumloon kunt verdienen.

Praktijkvoorbeeld uitkering 

Je bent grafisch ontwerper en verdient 4.000 euro per maand. Je wordt arbeidsongeschikt en kunt je werk niet meer doen. Maar je bent nog wel in staat om administratief werk te doen waarmee je 2.500 euro per maand kunt verdienen. Dan krijg je geen uitkering uit de verplichte AOV, omdat je nog steeds meer dan het minimumloon kunt verdienen.

ZZP arbeidsongeschiktheidsverzekering kosten: Wat ga je betalen?

De kosten van de verplichte verzekering zijn een belangrijk punt voor veel zzp'ers. De premie moet betaalbaar zijn, maar moet wel genoeg opleveren om een uitkering te kunnen financieren.

Hoeveel premie betaal je? 

Volgens de laatste versie van het wetsvoorstel betaal je 5,4% van je winst uit onderneming. Deze premie wordt berekend over maximaal 143% van het wettelijk minimumloon.

Maximale premie per maand 

De maximale premie komt uit op ongeveer 171 euro bruto per maand. Dit is gebaseerd op het huidige minimumloon. Als het minimumloon stijgt, stijgt ook de maximale premie.

Rekenvoorbeeld premie verschillende inkomens

Winst 20.000 euro per jaar:

• Premie: 5,4% van 20.000 = 1.080 euro per jaar

• Per maand: 90 euro

  
  

Winst 40.000 euro per jaar:

• Premie: 5,4% van 37.800 (143% van minimumloon) = 2.041 euro per jaar

• Per maand: 170 euro

  
  

Winst 60.000 euro per jaar:

• Premie: 5,4% van 37.800 (maximum bereikt) = 2.041 euro per jaar

• Per maand: 170 euro

  
  

Verdien je meer dan 37.800 euro per jaar, dan betaal je niet meer premie. Je verzekerd bedrag blijft dan wel gemaximeerd op het minimumloon.

Hoe wordt de premie geïnd?

De Belastingdienst int de premie. Dit gebeurt waarschijnlijk via de voorlopige aanslag inkomstenbelasting. Je betaalt de premie dus samen met je andere belastingen en premies.

Is de premie fiscaal aftrekbaar? 

De premie voor de verplichte AOV is fiscaal aftrekbaar als bedrijfskosten. Dit betekent dat je netto minder betaalt dan het brutobedrag. Bij een belastingtarief van 37,48% betaal je netto ongeveer 107 euro per maand voor de maximale premie.

AOV premie berekenen zzp: Zelf aan de slag

Het is verstandig om alvast te berekenen wat de verplichte AOV voor jou gaat kosten. Zo kun je hier rekening mee houden in je tarieven en financiële planning.

Stap 1: Bepaal je winst uit onderneming 

Kijk naar je winst van vorig jaar of je verwachte winst voor dit jaar. Dit is het bedrag waar de premie over wordt berekend.

Stap 2: Bereken 5,4% van je winst 

Vermenigvuldig je winst met 0,054. Dit is je brutopremie, tenzij je boven het maximum uitkomt.

Stap 3: Check het maximum 

Bereken 143% van het huidige minimumloon (2.202 euro x 12 maanden x 1,43 = 37.797 euro). Is je winst hoger? Dan betaal je maximaal 5,4% van 37.797 euro = 2.041 euro per jaar.

Stap 4: Bereken je netto premie

Trek je belastingtarief af. Bij 37,48% betaal je netto ongeveer 62,5% van de brutopremie.

Hulpmiddel voor berekening 

Je kunt deze berekening opnemen in je begroting voor volgend jaar. Zo weet je precies hoeveel financiële ruimte je overhoudt voor andere uitgaven of investeringen.

Vergelijking met huidige situatie 

Heb je nu een vrijwillige AOV? Vergelijk dan de kosten van je huidige verzekering met de verplichte premie. Mogelijk betaal je nu meer en krijg je straks een voordelige regeling. Of je betaalt nu minder maar krijgt wel betere dekking.

Wat dekt de verplichte AOV wel en niet?

De verplichte AOV biedt een basisniveau van bescherming. Het is belangrijk om te begrijpen wat wel en niet gedekt is.

Wat dekt de verzekering wel:

• Arbeidsongeschiktheid na twee jaar wachttijd

• Uitkering tot 70% van je eerdere winst

• Maximum uitkering op minimumloon niveau

• Dekking tot je AOW-leeftijd

• Beoordeling en uitkering via het UWV

  
  

Wat dekt de verzekering niet:

• Inkomsten boven het minimumloon

• Arbeidsongeschiktheid binnen twee jaar na ziekmelding

• Arbeidsongeschiktheid waarbij je nog het minimumloon kunt verdienen met ander werk

• Vrijwillige onderbreking van je werkzaamheden

• Ziekte die al bestond bij aanvang verzekering (mogelijk)

• 
  

Grote verschillen met private verzekeringen 

Private AOV-verzekeringen dekken vaak je eigen beroep. Ben je als loodgieter arbeidsongeschikt maar kun je nog wel administratief werk doen? Dan krijg je bij een private verzekering vaak wel uitkering. Bij de verplichte AOV niet, omdat je nog het minimumloon kunt verdienen.

Private verzekeringen hebben vaak kortere wachttijden. Sommige starten al na vier weken, andere na een jaar. De verplichte AOV heeft een wachttijd van twee jaar.

Praktijkvoorbeeld dekking 

Je bent copywriter met een inkomen van 5.000 euro per maand. Je krijgt RSI en kunt niet meer typen. Met de verplichte AOV:

• Wachttijd: twee jaar zonder inkomen

• Daarna: uitkering van maximaal 2.202 euro per maand

• Inkomstenverlies: 2.798 euro per maand blijft ongedekt

Met een private verzekering op je eigen beroep:

• Wachttijd: bijvoorbeeld zes maanden

• Uitkering: tot 80% van 5.000 euro = 4.000 euro per maand

• Inkomstenverlies: 1.000 euro per maand

  
  

Opt-out: Kiezen voor een private verzekering

Het wetsvoorstel biedt de mogelijkheid om te kiezen voor een private verzekering in plaats van de publieke basisverzekering. Dit heet opt-out.

Voorwaarden voor opt-out:

• Je private verzekering moet minimaal dezelfde dekking bieden als de basisverzekering

• De wachttijd mag niet langer zijn dan twee jaar

• De uitkering moet minimaal het niveau van de basisverzekering hebben

• De verzekering loopt tot je AOW-leeftijd

• De premie mag niet lager zijn dan de verplichte premie

• 
  

Wanneer is opt-out interessant?

• Je verdient aanzienlijk meer dan het minimumloon en wilt je volledige inkomen verzekeren

• Je wilt je eigen beroep verzekerd hebben, niet alleen algemeen werk

• Je wilt een kortere wachttijd dan twee jaar

• Je hebt al een goede private verzekering die voldoet aan de eisen

• 
  

Aanvraagprocedure opt-out 

Je vraagt vrijstelling aan bij het UWV. Je moet aantonen dat je private verzekering voldoet aan de minimumeisen. Het UWV beoordeelt je aanvraag en verleent vrijstelling als aan alle voorwaarden is voldaan.

Jaarlijks overstapmoment 

Er komt een jaarlijks moment waarop je kunt overstappen van de publieke naar een private verzekering of andersom. Dit geeft je flexibiliteit als je situatie verandert.

Bestaande verzekeringen: Wat gebeurt daarmee?

Heb je nu al een arbeidsongeschiktheidsverzekering? Dan vraag je je af wat er met deze polis gebeurt als de verplichte verzekering ingaat.

Overgangsregeling 

Er komt een overgangsregeling voor bestaande verzekeringen. De details zijn nog niet helemaal uitgewerkt, maar het uitgangspunt is dat verzekeringen die voldoen aan bepaalde minimumvoorwaarden vrijstelling kunnen krijgen.

Voorwaarden voor vrijstelling:

• Eindleeftijd van minimaal 55 jaar (mogelijk wordt dit de AOW-leeftijd)

• Wachttijd van maximaal twee jaar

• Uitkering van minimaal 70% van het inkomen tot minimumloon niveau

• Verzekeringsduur tot minimaal 55 jaar of AOW-leeftijd

  
  

Verzekeringen die waarschijnlijk geen vrijstelling krijgen:

• Kortlopende verzekeringen (bijvoorbeeld twee of vijf jaar uitkering)

• Verzekeringen met wachttijden langer dan twee jaar

• Verzekeringen met uitkeringen onder 70%

• Verzekeringen met beperkte dekkingen

• 
  

Advies bij bestaande verzekering 

Laat je huidige polis beoordelen door je verzekeraar of adviseur. Vraag of je verzekering voldoet aan de voorwaarden voor vrijstelling. Zo niet, bekijk dan of aanpassing mogelijk is voordat de verplichte verzekering ingaat.

Wanneer gaat de verplichte AOV daadwerkelijk in?

De timing van de invoering is voor veel zzp'ers een belangrijke vraag. Wanneer moet je daadwerkelijk premie gaan betalen?

Huidige stand van zaken 

Het wetsvoorstel is in september 2025 naar de Raad van State gestuurd. Na advies van de Raad van State gaat het naar de Tweede Kamer, vermoedelijk begin 2026.

Behandeling in de Kamer 

De Tweede en Eerste Kamer moeten het voorstel beide goedkeuren. Dit proces kan maanden tot meer dan een jaar duren, afhankelijk van hoeveel discussie het voorstel oproept.

Verwachte invoeringsdatum 

Als alles volgens planning verloopt, wordt de verplichte AOV waarschijnlijk ingevoerd tussen 2028 en 2030. De overheid heeft aangegeven dat invoering niet voor 2030 wordt verwacht.

Implementatietijd 

Na goedkeuring door de Kamers moet de uitvoering worden geregeld. Het UWV moet systemen bouwen, de Belastingdienst moet de inning regelen en verzekeraars moeten hun producten aanpassen. Dit vraagt tijd.

Wat betekent dit voor jou? 

Je hebt nog enkele jaren om je voor te bereiden. Dit geeft je de tijd om je situatie te analyseren, eventueel een private verzekering af te sluiten of je huidige verzekering aan te passen.

Wat kun je nu al doen?

Hoewel de verplichte AOV nog niet is ingevoerd, kun je nu al stappen zetten om voorbereid te zijn.

Stap 1: Analyseer je risico 

Wat gebeurt er als je morgen arbeidsongeschikt raakt? Hoeveel inkomen verlies je? Hoeveel vaste lasten moet je blijven betalen? Heb je een partner met inkomen? Heb je spaargeld om op terug te vallen?

Stap 2: Bereken de impact 

Reken uit wat de premie voor de verplichte AOV voor jou gaat zijn. Pas je uurtarief of prijzen aan als dit nodig is om de premie op te vangen.

Stap 3: Overweeg een private verzekering 

Wil je meer dekking dan alleen het minimumloon? Of een kortere wachttijd dan twee jaar? Kijk dan naar private verzekeringen. Deze kun je nu al afsluiten.

Stap 4: Check je huidige verzekering 

Heb je al een AOV? Laat beoordelen of deze voldoet aan de eisen voor vrijstelling. Zo niet, bekijk dan of aanpassing mogelijk is.

Stap 5: Bouw een buffer op 

Ook met de verplichte verzekering heb je twee jaar wachttijd zonder inkomen. Probeer een buffer op te bouwen die je deze periode kan overbruggen. Dit geeft financiële zekerheid.

Veelgemaakte misverstanden

Misverstand 1: De verplichte AOV dekt mijn volledige inkomen 

Niet waar. De uitkering is gemaximeerd op het minimumloon. Verdien je meer, dan blijft een deel van je inkomen onverzekerd.

Misverstand 2: Ik krijg direct uitkering bij ziekte 

Niet waar. Er geldt een wachttijd van twee jaar. Pas daarna kun je in aanmerking komen voor een uitkering.

Misverstand 3: Ik krijg altijd uitkering als ik niet kan werken

Niet waar. Je krijgt alleen uitkering als je niet meer in staat bent om met algemeen werk het minimumloon te verdienen. Kun je nog ander werk doen, dan krijg je geen uitkering.

Misverstand 4: Als ik een private verzekering heb, hoef ik niets te doen 

Niet helemaal waar. Je moet vrijstelling aanvragen bij het UWV en je verzekering moet voldoen aan de minimumeisen. Controleer dit tijdig.

Misverstand 5: DGA's vallen ook onder de verplichting

Niet waar. Directeur-grootaandeelhouders vallen niet onder het wetsvoorstel. Zij kunnen vrijwillig een verzekering afsluiten, maar hebben geen verplichting.

Tips voor goede voorbereiding

Tip 1: Wacht niet met voorbereiden 

Ook al duurt het nog jaren voordat de wet ingaat, begin nu met nadenken over je situatie. Verzekeringen worden duurder naarmate je ouder wordt.

Tip 2: Vergelijk verschillende scenario's 

Bereken wat de verplichte AOV kost en wat een private verzekering met betere dekking kost. Vergelijk deze kosten met je risico en maak een weloverwogen keuze.

Tip 3: Let op je gezondheid 

Als je nu al gezondheidsproblemen hebt, kan het lastig worden om later een private verzekering af te sluiten. De verplichte AOV heeft waarschijnlijk wel acceptatieplicht, maar private verzekeraars mogen je weigeren of uitsluitingen opnemen.

Tip 4: Communiceer met je klanten 

De verplichte premie is een extra kostenpost. Reken uit wat dit betekent voor je uurtarief en communiceer dit tijdig met je opdrachtgevers.

Tip 5: Zoek deskundig advies 

De keuze tussen de verplichte verzekering en een private verzekering kan complex zijn. Schakel een financieel adviseur in die je kan helpen bij het maken van de juiste keuze voor jouw situatie.

Hulp bij je keuze

De komst van de verplichte AOV roept veel vragen op. Wat betekent het voor jouw situatie? Hoe bereid je je voor? En welke keuzes moet je maken?

Bij SWV accountants & bedrijfsadviseurs adviseren we zzp'ers en ondernemers over fiscale en financiële vraagstukken. We kunnen je helpen bij het berekenen van de impact van de verplichte AOV op je bedrijfsvoering en je adviseren over de fiscale behandeling van de premie.

Heb je vragen over hoe de verplichte AOV zich verhoudt tot je huidige ondernemers structuur? Of wil je weten hoe je dit meeneemt in je financiële planning? We denken graag met je mee.

Samengevat: Bereid je voor op verandering

De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers komt eraan. De invoering wordt verwacht tussen 2028 en 2030. Je betaalt 5,4% premie over je winst met een maximum van ongeveer 171 euro per maand. Bij arbeidsongeschiktheid krijg je maximaal 70% van het minimumloon uitgekeerd na twee jaar wachttijd.

Begin nu al met voorbereiden. Analyseer je risico, bereken de kosten en overweeg of een private verzekering met betere dekking iets voor jou is. Door tijdig stappen te zetten, voorkom je verrassingen en ben je financieel goed beschermd tegen arbeidsongeschiktheid.